Samen met uithangborden, gevelborden, bovenlichten en gapers worden gevelstenen aangeduid als ‘uithangtekens’ of ‘geveltekens’. We lopen er vaak achteloos langs, maar deze uitingen van volkskunst blijken toch veelal een bijzondere betekenis en soms verrassend verhaal te hebben. Tot de invoering van de huisnummering, eind achttiende eeuw, fungeerden ze ook als navigatiepunten in de stad. Men woonde bijvoorbeeld ‘Daar waar de Gekroonde Hoed uithangt’. Stedelijke bepalingen stelden het daarom verplicht dat de gevelstenen in de gevels bleven zitten wanneer men verhuisde of een andersoortig bedrijf in het pand ging uitoefenen. Toch raakt vanaf de negentiende eeuw het toepassen van gevelstenen als huisnaam-, beroeps-, bedrijfs- , of instellingsaanduiding langzaamaan in onbruik.
Na lange afwezigheid beleeft de kunst van het gevelstenen maken tegenwoordig echter weer een opleving. Het straatbeeld wordt weer verlevendigd met spitsvondige, humoristische en kunstig gehakte moderne gevelstenen.
Het Leidse historische gevelstenenbestand, zo’n zestig in het publieke domein en dertig in verschillende collecties, is redelijk goed gedocumenteerd. Dit wandelboekje neemt u een stukje mee in de wereld van de Leidse gevelstenen en het daarbij horende gedachtegoed.
